Aldundiak Hauspoa & Tunela bultzatu du, trikitiaren sorlekua Zumarraga dela agerian uzten duen dokumentala

Gaur goizean, Hauspoa & Tunela (El túnel del fuelle) dokumentala aurkeztu da Foru Jauregian. Ekitaldian izan dira Azahara Domínguez Turismoko eta Mugikortasuneko diputatua, Mikel Serrano Zumarragako alkatea eta Iñaki Pinedo dokumentalaren zuzendaria. Dokumentalean parte hartu duen Gorka Hermosa konpositore eta akordeoilariak ere parte hartu du, streaming bidez. Dokumentala abenduaren 19an estreinatuko da, 20:00etan, Donostiako Antzoki Zaharrean.

Azahara Dominguez Mugikortasuneko, Turismoko eta Lurralde Antolaketako diputatuaren hitzetan, “Gipuzkoara hurbiltzeko modu bat da, lurraldean kontzienteki barneratzeko modu bat, gure iragana deskubritu eta honaino nola iritsi garen ulertzeko modu bat”. Horrelako dokumentalak egitea ospatzen dugu, ezin hobeto islatzen baitituzte jendeak identifikatzea nahi ditugun balioak: bizikidetzaren balioa, memoriarekiko konpromisoa eta garenaren harrotasuna, besteak beste» gaineratu du.

Bestalde, Zumarragako alkate Mikel Serranok adierazi duenez «Hauspoa & Tunela gure herriaren historia sozialari egindako aitortza ere bada. Zumarraga betidanik izan da harrera, lana eta topaguneen lekua, eta bidegurutze horretatik sortu zen gure kultur adierazpen maitatuenetako bat». Alkateak nabarmendu du «trikitixa Zumarragako nortasun kolektiboaren parte dela, eta musikaren bidez bizikidetza eraiki duten belaunaldi askoren isla», eta eskerrak eman dizkie «dokumentala posible egin duten guztiei, bai eta memoria kulturala zaindu eta zabaltzeko erakundeen konpromisoari ere». «Harrotasunez bizi dugu Zumarragatik sortutako tradizio bizi batek gaur egunera iristen jarraitzea, etengabeko elkarrizketan», amaitu du».  

Iñaki Pinedo dokumentalaren zuzendariak honako hau azaldu du: « Iñaki Pinedo dokumentalaren zuzendariak adierazi duenez, Hauspoa & Tunelak “Jatorri sozial, kultural eta linguistiko desberdineko pertsonen etorrerak harrera-kultura orori dakarkion aberastasuna irudikatzen duen istorioa” kontatzen du. “Uste dut garrantzitsua dela hau balioan jartzea gaur egun bizitzen ari garen bezalako uneetan.

Gorka Hermosarekin dudan lankidetza “Ziaboga” (2019) dokumentalaren soinu-bandari bere hainbat kanturen ekarpena eginez hasi zen, eta “En La Línea del Horizonte” (2022) dokumentalaren soinu-bandarekin jarraitu du. “Hauspoa & Tunela”ren kasuan, gidoia eta zuzendaritza partekatu ditugu biok. Eta niretzat esperientzia, oso gutxi ezagutzen nuen akordeoiaren eta Trikitixaren mundura murgiltzeko bidaia izan da. Dudarik gabe, bidaia interesgarria». 

Estreinaldian, proiekzioarekin batera, Joseba Tapia, Gorka Hermosa, Zumarragako Trikitixa eta Enrike Zelaia musikarien musika-emanaldiak izango dira, eta bertan izango dira Toti Martínez de Lezea eta Kepa Junkera ikonikoa ere. Zumarragako beste musikari batzuk ere arituko dira, hala nola Antxiñako Ama txistulariak eta Maddi Madina abeslaria.

Dokumentalak kontatzen du 1859an akordeoi txiki bat iritsi zela Zumarragara, Madril-Paris trenaren obretako langile italiar batek ekarria. Soinu berri hark bat egin zuen panderojoleen tokiko tradizioarekin, eta horrela sortu zen trikiti modernoa. 1920an, Euxebio tabernan, lehen trikiti-prestakuntza egonkorra sortu zen, oraindik ere aktibo dagoen Zumarragako Trikitixa, zeina aitzindaria izan baitzen 1924an genero horretako lehen diskoa grabatzen.

Lanak hogei testigantza baino gehiago biltzen ditu, besteak beste, Fermín Muguruzarena, Bernardo Atxagarena, Jon Maiarena, Kepa Junkerarena, Joseba Tapiarena, Toti Martínez de Lezearena eta Garikoitz Mendizabalena, bai eta eta Zumarragako Trikitixako egungo kideena ere.

Donostiako estreinaldiaz gain, dokumentala urtarrilaren 27an eta 28an aurkeztuko da Madrilen (Cines Embajadores), TVEko 24H kanalean. Urtarrilaren amaieran iritsiko da Bilbora. Martxoan Santanderrera joango da eta uztailean Pirinioetako PIR jaialdira. Halaber, dokumentala azarotik ari da egiten zinema jaialdien zirkuitua, eta Argentinako, Kolonbiako eta Espainiako jaialdietan hautatu dute, eta nazioarteko ibilbidea egingo du datozen hilabeteetan.

Euskadiko txoko guztietara hurbiltzeko, «kalejira + kontzertua + emisioa» formatua sortu da. Ekoizpena Europako Next Generation funtsekin finantzatu da. Funts horiek Zumarragako Udalaren bidez bideratu dira, bai eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta Caja Rural de Navarraren bidez ere.

Zuzendariek, Iñaki Pinedok eta Gorka Hermosak –dokumentalak egiten ibilbide sendoa du lehenak eta nazioartean proiekziorik handiena duen euskal akordeoilarietako bat da bigarrena– elkarren osagarri diren begiradekin berreraikitzen dute trikitiaren sorrera. Historia Hermosa hazi zen eraikinean bertan hasten da, Euxebio taberna mitikoaren kokaleku zaharrean.

Sarrerak erosteko:
https://www.donostiakultura.eus/es/agenda/hauspoa-tunel-hermosa

Ikus-entzunezko materiala:

Teaserra: https://www.youtube.com/watch?v=6Cdikn9-KhI

Bideoklipa (Kepa Junkeraren, Zumarragako Trikitixaren eta Gorka Hermosaren musika; Jon Maiaren letra): https://www.youtube.com/watch?v=r3ZZl6EuVTs

Zumarragako aurkezpenaren trailerra: https://www.youtube.com/watch?v=SQMT7Pjzae8