Foru Aldundiko Kultura Departamentuak eta Terrorismoaren Biktimen Oroimenerako Zentroak bat egin dute berriro ‘Cómo contar la historia’ jardunaldien bigarren edizioan
Foru Aldundiko Kultura Departamentuak eta Terrorismoaren Biktimen Oroimenerako Zentroak bat egin dute berriro ‘Cómo contar la historia’ jardunaldien bigarren edizioan
Foru Aldundiko Kultura Departamentuak eta Terrorismoaren Biktimen Oroimenerako Zentroak bat egin dute berriro ‘Cómo contar la historia’ jardunaldien bigarren edizioan
Zikloak hiru solasaldi sartuko ditu Donostian, Aitor Arregi, Aizpea Goenaga, Borja Ortiz de Gondra eta Aroa Moreno Durán sortzaileen eskutik. Saioak urriaren 14an, 20an eta 26an izango dira, 19:00etan, Donostiako Parte Zaharreko Santa Teresa Komentuko Areto Nagusian.

Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura Departamentuak eta Gasteizko Terrorismoaren Biktimen Oroimenerako Zentroak ‘Cómo contar la Historia’ jardunaldien bigarren edizioa aurkeztu dute gaur goizean prentsaurrekoan. Ziklo honek iragana kontatzeko eta sorkuntza artistikoaren bidez transmititzeko moduei buruzko gogoeta egingo du, hiru eremu nagusitan arreta jarrita: zinema, antzerkia eta fikzio literarioa. Donostiak hiru solasaldi hartuko ditu, urriaren 14an, 20an eta 26an, 19:00etan, Santa Teresa Komentuan.
Prentsaurrekoan izan dira Goizane Álvarez Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura diputatua, Luisa Etxenike zikloaren koordinatzaileak, Aizpea Goenaga, antzerkilaria eta Terrorismoaren Biktimen Oroimenerako Zentroaren ordezkaritzan Gaizka Fernandez Soldevilla historialaria.
Álvarezek azpimarratu du zein garrantzitsua den Historia kontatzeko eta transmititzeko moduen inguruan gogoeta-guneak sortzen jarraitzea: «Historia ez zaie herritarrei liburuen edo ikerketaren bidez bakarrik iristen. Zinema, antzerkia eta literaturaren bidez ere ezagutzen eta interpretatzen dugu; hizkuntza horiek beste garai batzuetara, bertako protagonistengana eta haien bizi-esperientzietara hurbiltzeko gaitasuna dute, beste ikuspegi batzuetatik», adierazi du.
Zentzu horretan, diputatuak nabarmendu du Historia kontatzeak erantzukizun bat ere badakarrela: «Rigorez egiteko erantzukizuna, baina kulturak galderak egiteko, elkarrizketa sortzeko eta gure memoria kolektiboaren parte diren errealitateetara hurbiltzeko duen gaitasunari uko egin gabe. Jardunaldi hauen helburua, hain zuzen ere, gogoetarako espazio hori zabaltzea da, historialariak eta sortzaileak elkarrizketan jarriz eta herritarrei iraganera hurbiltzeko bide desberdinak eskainiz».
Lehen saioa, urriaren 14an
Lehenengo hitzordua urriaren 14an izango da, ‘La Historia llevada al cine’ izenburupean. Saio horretan Aitor Arregi gidoilari eta zuzendariak hartuko du parte, eta Santiago de Pablo Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Historia Garaikideko katedraduna arituko da moderatzaile-lanetan.
Arregiri dagokionez, aipatzekoak dira zinemaren alorrean zuzendari eta gidoilari gisa egindako lanak. Moriarti ekoiztetxearen sortzaileetako bat da, eta bere ibilbidean zehar hainbat lan nabarmen egin ditu: Jose Mari Goenagarekin batera zuzendu eta idatzitako ‘Lucio’ dokumental luzea; Iñigo Berasategirekin batera zuzendutako ‘Cristobal Molón’ eta ‘Glup’ animazio-film luzeak; zein hainbat film labur eta dokumental. Horrez gain, Jose Mari Goenaga eta Jon Garañorekin batera gidoilari lanak egin ditu hainbat proiektutan, eta azken urteetan ‘Handia’, ‘La trinchera infinita’, ‘Marco’, ‘Maspalomas’ eta ‘Cristóbal Balenciaga’ telesaila bezalako lanen zuzendari zein gidoilaria izan da.
Bestalde, Santiago de Pablo Historia Garaikideko katedraduna da UPV/EHU erakundean, eta Historiaren nahiz zinemaren arteko harremanean aditua da. Euskal Herriaren bilakaera historikoaz eta zinemaz liburu zein artikulu ugari idatzi ditu, hala nola: ‘Cien años de cine en el País Vasco’ (1996), ‘Tierra sin paz. Guerra Civil, cine y propaganda en el País Vasco’ (2006), ‘Creadores de sombras: ETA y el nacionalismo vasco a través del cine’ (2017) eta ‘Testigo de cargo. La historia de ETA y sus víctimas en televisión’ (2019). Halaber, zinemarako zein telebistarako hainbat dokumental historikotan gidoilari eta aholkulari gisa lan egin du.
Bigarren hitzordua: Aizpea Goenaga eta Borja Ortiz de Gondra
Bigarren saioa urriaren 20an egingo da, ‘La Historia sobre un escenario’ izenburuaz, eta antzerki-sorkuntzari lotutako bi kide bilduko ditu: Aizpea Goenaga eta Borja Ortiz de Gondra. Pedro Ugarte idazleak moderatuko du solasaldia.
Goenaga Irakasletzan eta Antzerki Artean diplomatua da (ANTZERTI Euskadiko Antzerki Eskola Nagusian), eta antzezpen, gidoigintza nahiz zuzendaritza ikasketak egin ditu, UNIR Unibertsitateko Antzerki Ikasketa Aurreratuen Masterraz gain. Antzezlan ugari idatzi eta zuzendu ditu, besteak beste, ‘Zu(t)Gabe’, ‘Santxa’, ‘Ezker-Eskuma’, ‘Euskeraren 7 bekatu nagusiak’ eta ‘La Pecera’, baita haur zein gazteentzako lanak ere. Bere antzerki-testuei esker, Serantes saria, Donostia Hiria Antzerki Saria eta Toribio Alzaga-Euskaltzaindia saria jaso ditu, besteak beste.
Bere ibilbidean aktore, gidoilari eta zuzendari lanak ere egin ditu zineman nahiz telebistan. 2005ean Bernardo Atxagaren eleberrian oinarritutako ‘Zeru Horiek’ telefilmea moldatu eta zuzendu zuen, eta 2009an ‘Sukalde Kontuak’ film luzearen gidoia idatzi eta zuzendu zuen. 2010etik 2016ra Etxepare Euskal Institutuko zuzendaria izan zen, eta 2019tik 2026ra Irungo Oiasso Museoko zein FICAB Bidasoko Nazioarteko Zine Arkeologikoaren Jaialdiko zuzendaria. Era berean, antzerkiari, zinemari eta Gipuzkoako Historiaren dibulgazioari lotutako proiektu ugari garatu ditu.
Bestalde, Borja Ortiz de Gondra (Bilbo, 1965) dramaturgoa, eleberrigilea eta itzultzailea da. Madrilgo RESAD eskolan eszenagintza zuzendaritza ikasi ondoren, Parisera joan zen bizitzera eta Frantziako antzoki publiko nagusietan lan egin zuen. Bere ibilbidean zehar, Marqués de Bradomín, Calderón de la Barca eta Lope de Vega sariak eskuratu ditu.
Bere lehen estreinaldia 1999an izan zen Espainiako Zentro Dramatiko Nazionalean (CDN), eta harrezkero Espainiako zein Hego Amerikako antzokietan aurkeztu ditu bere lanak. Bere azken antzezlanen artean dago bere familiari buruzko autofikziozko trilogia ezaguna: ‘Los Gondra (una historia vasca)’, ‘Los otros Gondra (relato vasco)’ eta ‘Los últimos Gondra (memorias vascas)’. Lehenengoak Idazle Hoberenaren Max Saria jaso zuen 2018an, eta bigarrenak Lope de Vega Saria 2017an. 2021ean bere lehen eleberria argitaratu zuen, ‘Nunca serás un verdadero Gondra’, nortasuna eta memoria aztertzen dituen lana. Gainera, egile anglosaxoi nahiz frankofonoen itzultzaile eta klasikoen moldatzaile lanetan ere ibilbide luzea du.
Jardunaldiei amaiera emateko
Jardunaldiei amaiera emateko, urriaren 26an ‘La Historia en la ficción literaria’ saioa egingo da. Aroa Moreno Durán idazlea izango da protagonista, eta Luisa Etxenike idazle donostiarrak egingo ditu moderatzaile-lanak.
Moreno Durán (Madril, 1981) Kazetaritzan lizentziatua da Madrilgo Complutense Unibertsitatean. Halako eleberrien egilea da: ‘La hija del comunista’ (2017ko Urteko Eleberri Onenaren Ojo Crítico Saria), ‘La bajamar’ (2022ko Grand Continent Saria) eta ‘Mañana matarán a Daniel’ (2025). Horrez gain, poesia-liburuak ere kaleratu ditu —‘Veinte años sin lápices nuevos’ (2009), ‘Jet lag’ (2016) eta ‘Todavía una noche’ (2025)—, bai eta ‘Almudena. Una biografía’ (2024) lana ere. Bere obra hainbat hizkuntzatara itzuli da.
Azkenik, Luisa Etxenike hainbat eleberri ezagunen egilea da, hala nola: ‘Un dedo menos’ (2026), ‘Cuerdas’, ‘Llevar en la piel’ (Xixongo Aste Beltzeko Silverio Cañada Saria 2024an), ‘Cruzar el agua’, ‘Aves del paraíso’, ‘Absoluta presencia’, ‘El detective de sonidos’ edota ‘El ángulo ciego’ (Euskadi Literatura Saria). Antzerkia eta poesia ere landu ditu (‘La herencia’, Buero Vallejo Saria; eta ‘El arte de la pesca’ poema-liburua).
Horrez gain, Etxenike Canal Europa kultura-gune digitalaren zein ‘Un mundo de escritoras’ literatura-jaialdiaren zuzendaria da. Prentsa idatzian zehar irratian kolaboratu ohi du, eta sorkuntza literarioko tailer bat zuzentzen du. Frantziako Gobernuaren Arte eta Letren Ordenako Kafir titulazio-aitorpena jasotakoa da.
‘Nola kontatu Historia’ zikloaren bigarren edizioak, beraz, historiaren kontakizuna zinemaren, antzerkiaren eta literaturaren bidez eraikitzeko moduei buruzko hiru begirada osagarri eskainiko ditu, gaur egungo kultur panoramako sortzaile eta aditu nabarmenen eskutik.
1605