GFAren Kultura eta Lankidetza Departamentuak Gipuzkoaren eta Behe Casamanceren arteko lankidetza proiektu bat sustatu du klima-aldaketari aurre egiteko lankidetzazko ekintzailetza sendotzeko

Gipuzkoako Foru Aldundiak, Garapenerako Lankidetzako Zuzendaritzaren bitartez, 2026an jarraitzen du Behe Casamanceko (Senegal) irletako emakumeei zuzendutako  ekintzailetza kooperatiboko proiektuarekin. Ekimenaren helburua da haien autonomia ekonomikoa eta soziala indartzea, haien lidergoa bultzatzea eta Gipuzkoako kooperatibismoaren esperientzia eramatea klima-aldaketaren ondorioak gehien jasaten dituen lurraldeetako batera.

Aurkezpenean izan dira Goizane Álvarez Kultura eta Lankidetzako diputatua, Maialen Mendizabal Diversity4Equalityko koordinatzailea eta Anne Marie Diatta, uharteetako koordinazio eta datu-bilketa arduraduna streaming bidez parte hartu du prentsaurrekoan Senegaletik.

Proiektua 2025ean jarri zen abian, Gipuzkoa Coopera programaren baitan. Gipuzkoako Foru Aldundiaren ekimen horrek garapenerako lankidetza-politika lurraldeko erakundeen ezagutzarekin, gaitasunekin eta esperientziarekin lotzen du.

Kasu honetan, programak lankidetzaren zerbitzura jartzen du Gipuzkoako aktibo sozial eta ekonomiko nagusietako bat: mugimendu kooperatiboa, aberastasun partekatuan, elkartasunean, sustraitzean eta lurralde-garapenean eta komunitatearekiko konpromisoan eta garapen-eragile gisa duen parte-hartzean oinarritua.

Goizane Álvarez Kultura eta Lankidetzako diputatuak azpimarratu duenez, "proiektu honen helburua da Behe Casamanceko irletako emakumeen lidergo- eta ekintzailetza-gaitasunak indartzea, Gipuzkoako esperientzia kooperatiboa tokiko komunitateetan dauden ezagutzekin, gaitasunekin eta antolatzeko moduekin elkarrizketan jarrita". "Lankidetza ez da kanpoan diseinatutako irtenbideak eramatea, baizik eta ezagutzak partekatzea eta erantzunak eraikitzea, beren errealitatea ezagutzen eta bizi dutenekin batera", gaineratu du.

Álvarezek adierazi duenez, proiektuak "bi elementu erabat eraldatzaile batzen ditu: emakumeen autonomia eta antolaketa kooperatiboa". "Emakumeek beren proiektu ekonomikoei buruz erabakitzeko tresnak dituztenean, beren bizitzak hobetzeaz gain, komunitateak indartzen dituzte eta gizarte bidezkoagoak, berdinzaleagoak eta erresilienteagoak eraikitzen dituzte", baieztatu duenez.

Bestalde, Maialen Mendizabal Diversity4Equalityren koordinatzaileak adierazi duenez, "proiektu hau uste sendo batetik sortu da: irtenbiderik onenak ez dira kanpotik iristen, komunitateetan bertan ere badaude. Gure lana da haiek entzutea, haiekin ikastea eta pertsonak, metodologiak eta ekosistemak konektatzea, beren ekimenak eragin handiagoarekin burutzen jarraitu ahal izan dezaten. Gure ustez, ekintzailetza ez da pribilegio bat, errealitatea eraldatu nahi duen edonoren eskura egon behar duen tresna bat baizik. Lehenengo urte honetan ez gara ezer irakastera joan. Entzutera joan gara. Nola bizi diren, nola lan egiten duten, zein amets dituzten eta zein erronka dituzten ulertzera. Gauzatuko dugun metodologia entzute-prozesu horretatik sortzen da, hain zuzen ere, eta emakumeekin batera eraikiko da».

Orain ere Behe Casamanceko emakumeak berak dira beren komunitateak klima-aldaketaren aurrean eraldatzeko prozesuan buru. Diversity4Equality, Réseau des Îles de Basse Casamance eta Gipuzkoako Foru Aldundia lankidetzan ari dira lidergo hori gizarte-berrikuntzako tresna, metodologia eta ekosistemekin konektatzeko, emakumeek berek aukera izan dezaten bultzatzen ari diren ekimenak indartu eta zabaltzeko.

Ekimena gauzatu du Diversity4Equality S.COOP kooperatibak. Gipuzkoako enpresa honek lan egiten du gizarte-ekintzailetza pertsona ororentzat irisgarria izan dadin; Réseau des Ÿles de Basse Casamancek ere parte hartu du, eskualdeko uharte txikietan ingurumena eta ekintzailetza errespetatzen dituen ekonomia sustatzen duen elkarte senegaldar batek. Diversity4Equality gizarte-berrikuntzako kooperatiba bat da, ekosistemak, pertsonak eta lurraldeak konektatuz lan egiten duena ekintzailetzarako sarbidea demokratizatzeko, gizarte-eraldaketarako tresna gisa. Metodologia horrek komunitateak jartzen ditu irtenbideak diseinatzeko erdigunean, eta ikaskuntza-prozesuak, lidergo kolektiboa eta ekintzailetza sustatzen ditu.

Aurrez definitutako konponbideetan oinarritutako esku-hartzea planteatu beharrean, proiektua entzute aktiboko eta ikerketa parte-hartzaileko prozesu batekin hasi da, Behe Casamanceko uharteetako emakumeekin batera. Lan horri esker, ulertu ahal izan dira datozen urteetan burutuko diren ekintzak elkarrekin diseinatu aurretik zeuden erronkak, gaitasunak eta aukerak.

21 herrixkatako emakumeekin egindako diagnostikoa

Lehen fasean (2025ean burutu zen), diagnostiko parte-hartzaile bat egin zen Behe Casamanceko 21 herrixkatako 30 emakumerekin. Lan horri esker, haien premiak, gaitasunak eta lehentasunak identifikatu ahal izan ziren, eta parte-hartzaileek bizi izandako errealitateekin lotutako ibilbide-orri estrategiko bat egin ahal izan zen.

Prozesuaren ardatza izan da, bereziki, emakumeen lidergoa aitortzea eta indartzea jarduera ekonomikoak burutzen dituzten emakumeek ostren sektoreko kooperatibetan duten lidergoa, funtsezko jarduera baita eskualdeko ekonomiarako.

Bigarren fasea 2026an burutuko da, eta parte-hartzaileek jarraituko dute aurrera egiten gobernantza kooperatiboan, lidergoan eta inpaktu-ekintzailetzan (gobernantza eta antolaketa kooperatiboa) ikaskuntza partekatuko prozesuaren arloko prestakuntzan, bai eta proiektu ekonomikoak kudeatzeko eta gidatzeko gaitasunak finkatzen ere.

Proiektuak egokitzapena eta klima-aldaketaren aurkako borroka ere jasotzen ditu ardatz nagusi gisa. Behe Casamanceko uharteek, beren ezaugarri geografikoak direla-eta, arrisku berezia dute ondorioak izateko. Horregatik, ekimenak ingurumena errespetatzen duten praktika eta teknika produktiboak sustatzen ditu, ondorioak arintzen laguntzeko.

Klima-aldaketak uharteetan eragiten dituen erronken aurrean tokiko konponbideak sortzeko tresna gisa planteatzen da ekintzailetza, komunitateen ekonomia- eta ingurumen-erresilientzia indartzeko.

"Behe Casamanceko emakumeek beren komunitateen garapena gidatzeko beharrezko ezagutza, esperientzia eta borondatea dituzte. Gure erantzukizuna da haiei laguntzea eta haien eskura jartzea erabakitzeko gaitasuna indartzeko tresnak», azpimarratu du Álvarezek.

Gainera, diputatuak defendatu du "justizia klimatikoak eta emakumeen eta gizonen arteko berdintasunak elkarrekin egin behar dutela aurrera". "Klima-aldaketa gutxien eragin dutenak dira haren ondorioak gogorren jasaten ari direnak. Lankidetza bada desberdintasun horri aurre egitea eta komunitate bakar bat ere atzean gera ez dadin bermatzea", amaitu du.