Gipuzkoak 2026ko hondartza-denboraldia inauguratu du, jasangarritasunaren, inklusioaren eta ingurumen-sentsibilizazioaren aldeko apustuarekin

Gipuzkoako Foru Aldundiko Jasangarritasun Departamentuak bikoiztu egin du kostaldeko udalerrietara bideratutako finantzaketa, 4,1 milioi euroko zuzkidura historikoarekin.

“Udara honetan murgil zaitez olatuen erritmoan” kanpainak lurraldeko hondartzak zeharkatuko ditu ingurumen-tailerrekin, hondartzako materialen doako maileguarekin eta material birziklatuekin musika sortzeko proposamen berritzaile batekin.

Gipuzkoako Foru Aldundiko Jasangarritasun Departamentuak 2026ko hondartza-denboraldia inauguratu du gaur Orion, Ozeanoen Munduko Egunean egindako ekitaldi batean. Aurkezpenean honako hauek parte hartu dute: José Ignacio Asensio Jasangarritasuneko diputatuak, eta Anuska Esnal Orioko alkateak; eta lurraldeko kostaldeko udalerrietako alkateek, zeinek beren presentziarekin babestu nahi izan baitute erakundeen lankidetzak markatutako denboraldi berri baten hasiera, hondartza seguru, irisgarri eta jasangarriak bermatzeko.

Denboraldia ekainaren 13an hasiko da Hondarribian, Getarian, Zumaian, Deban eta Mutrikun, eta irailaren 13ra arte iraungo du. Orion ekainaren 15etik irailaren 15era luzatuko da, eta ekainaren 6ko eta 7ko, 13ko eta 14ko asteburuak ere sartuko dira, bai eta irailaren 19, 20, 26 eta 27koak ere. Zarautzen, berriz, denboraldia ekainaren 1ean hasi eta irailaren 15ean amaituko da.

José Ignacio Asensiok nabarmendu duenez, “gure hondartzak lurraldeko espazio natural eta bizikidetza-espazio baliotsuenetako bat dira. Espazio seguru, irisgarri eta jasangarriak izaten jarraitzea nahi dugu, pertsonen gozamena ingurunearekiko errespetuaren eskutik joan dadin beti”. Era berean, azpimarratu duenez, “inaugurazio hau Ozeanoen Munduko Egunean ospatzeak gogorarazten digu gure itsasoen babesa gure hondartzetan ere hasten dela, biodibertsitatea kontserbatzen eta itsas inguruneko hondakinen inpaktua murrizten laguntzen duten eguneroko keinu txikien bidez”.

Denboraldi seguru eta kalitatezko baterako finkatutako zerbitzuak

2026ko denboraldian, Gipuzkoako itsasertza modu eraginkor eta koordinatuan kudeatzeko eredua finkatzea ahalbidetu duten zerbitzuak mantenduko dira. Garbiketa-zerbitzuak aurreko denboraldian bezala funtzionatzen jarraituko du, baita erreten-ekipo mugikor batekin ere. Egunero lan egingo du, arratsaldez, paperontziak husteko eta gorabeherei erantzuteko. Udalek, gainera, larrialdietarako telefono espezifiko bat izango dute, hareatzen garbiketarekin edo mantentze-lanekin lotutako edozein gorabeheraren berri emateko. Era berean, aurreko denboraldian instalatutako kokapenak eta paperontzi kopurua mantenduko dira, hondartzetako gaikako bilketa eta hondakinen kudeaketa egokia indartuz.

Nik Hondartzak, herritarrentzako informazio eguneratua

Nik Hondartzak aplikazioak funtsezko tresna izaten jarraituko du lurraldeko hondartzei buruzko denbora errealeko informaziorako. Aurten egindako hobekuntzen artean, nabarmentzekoa da banderen egoera sorospen-zerbitzuek erabilitako kudeaketa-softwarearekin integratu dela; horri esker, herritarrentzat eskuragarri dagoen informazioa azkarrago eta zehatzago eguneratu ahal izango da. Era berean, bainugela egokituari buruzko datuak eguneratuko dira, baliabide horretarako sarbidea errazteko.

Pertsona guztientzako hondartzak

Hondartzak Denontzat programak Getariako Malkorbe hondartzan eta Hondarribian bainu lagundua eskaintzen jarraituko du, Jasangarritasun Departamentuaren eta Zaintza eta Gizarte Politiketako Departamentuen arteko lankidetzari esker. Denboraldi honetako berrikuntza nagusi gisa, Malkorbeko hondartzak plastiko birziklatuz egindako plataforma berri bat izango du, aurreko egurrezko egituraren ordez. Zerbitzu horretarako aurrekontua 145.260 eurokoa da Getarian eta 110.228,78 eurokoa Hondarribian.

"Udara honetan murgil zaitez olatuen erritmoan"

Ingurumen-sentsibilizazioak leku nagusia hartuko du berriro hondartza-sasoian. "Udara honetan murgil zaitez olatuen erritmoan" lelopean, Jasangarritasun Departamentuak eta Batuz Gizarte Fundazioak kanpaina ibiltari bat egingo dute kostaldeko zortzi udalerritan, ohitura arduratsuak eta jasangarriak sustatzeko.

Ekimena lau jarduera-ildo handiren inguruan egituratzen da. Lehenengoa Mapa Bizia izango da, ingurumenaren zaintzarekin eta kostaldearen jasangarritasunarekin konprometituta dauden herritarren elkarteak, kolektiboak, saltokiak, ekipamenduak eta ekimenak identifikatzeko eta ikusarazteko tresna parte-hartzailea. Bildutako informazioa mapa ireki eta etengabe eraikitzen ari den batean sartuko da pixkanaka.

Bigarren lerroa Gauzateka izango da. Hondartzako material berrerabiliak mailegatzeko doako zerbitzua da, eta Garbera merkataritza-guneak lagatako jolasak, palak, baloiak edo flotagailuak erabiltzeko aukera emango du. Aurten, hezkuntza- eta lankidetza-jarduerekin lotutako material berriekin, hobekuntza logistikoekin eta baliabideen erabilera partekatuari esker saihestutako karbono-aztarnaren estimazioarekin indartuko da. Emaitzak "ingurumen-termometro" baten bidez erakutsiko dira, sortutako inpaktu positiboa ikusi ahal izateko.

Kanpainak, gainera, ingurumen-sentsibilizazioko tailerrak izango ditu, hondakinak murriztu eta behar bezala kudeatzeko, kontsumo arduratsua egiteko, ekonomia zirkularra bultzatzeko eta mikroplastikoek itsas ekosistemetan duten eragina aztertzeko. Jardueren artean, lokotx bilketa, "Non uzten dituzu hondakinak?" dinamika parte-hartzailea eta hondartzan dauden mikroplastikoak identifikatzeko eta aztertzeko proposamen espezifiko berri bat nabarmentzen dira.

Aurtengo berrikuntza handi gisa, kanpainak Trakamatrakarekin batera garatutako proposamen bat izango du, musika-tresna birziklatuak sortzean oinarritua. Esperientzia parte-hartzaile, sortzaile eta hezigarri baten bidez, herritarrek gogoeta egin ahal izango dute kostaldeko inguruneetan hondakinak behar bezala kudeatzeari buruz, eta ikusi ahal izango dute berreskuratutako materialak nola bihur daitezkeen baliabide erabilgarri eta adierazpen artistiko.

Kanpainaren egutegia

Kanpainak honako ibilbide hauek izango ditu: Mutriku, ekainaren 24tik 28ra; Deba, uztailaren 1etik 5era; Zumaia, uztailaren 8tik 12ra; Getaria, uztailaren 15etik 19ra; Zarautz, uztailaren 22tik 26ra; Orio, uztailaren 29tik abuztuaren 2ra; Donostia, abuztuaren 5etik 9ra; eta Hondarribia, abuztuaren 12tik 16ra.

Denboraldi berri honekin, Jasangarritasun Departamentuak berretsi egiten du itsasertzeko ereduarekiko konpromisoa. Eredu horrek ingurumenaren babesa, zerbitzu publikoen kalitatea, irisgarritasun unibertsala eta herritarren sentsibilizazioa uztartzen ditu, egungo eta etorkizuneko ingurumen-erronkei aurre egiteko.

Baliabide gehiago kostaldeko udalerrientzat

Denboraldiaren inaugurazioa Gipuzkoako Foru Aldundiko Jasangarritasun Departamentuak 1,7 milioi euroko dirulaguntza-lerro berri bat aktibatu ondoren iritsi da, kostaldeko udalei uda-garaian hondartzen kudeaketa integrala egiten laguntzeko. Guztira, 2026an 4,1 milioi euro jarri dira hondartzen kudeaketarako.

Zuzkidura horrek aurreko urtean bideratutako baliabideak bikoiztea baino gehiago dakar, eta Hondartzen Mahaian lortutako akordioaren esparruan udalerriekin hartutako konpromisoa betetzen du.

“Hondartzak ondare komuna dira, eta horiek kudeatzeko erakundeen erantzunkidetasuna behar da. Ahalegin ekonomiko horrekin udalerri guztiek kalitatezko zerbitzuak eskaintzeko eta itsasertzaren segurtasuna, irisgarritasuna eta jasangarritasuna indartzeko behar adina baliabide izatea bermatzen dugu”, adierazi du Asensiok.